7 listopada (w sobotę) o godz. 12.00, w związku z przypadającym dwa dni później Międzynarodowym Dniem Walki z Faszyzmem i Antysemityzmem, zapraszamy serdecznie nauczycieli do udziału w warsztatach organizowanych w ramach projektu „Most Spotkań” w Domu Pamięci w Płońsku. Projekt otrzymał dofinansowanie ze środków Stowarzyszenia Żydowski Instytut Historyczny w Polsce.
Warsztaty pt. „Krajobraz po nieobecnych. Jak historia antysemityzmu wpłynęła na nasze miasta i pamięć?” poprowadzi Ewa Arendarczyk – absolwentka Instytutu Judaistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego, edukatorka z zakresu kultury, tradycji i historii żydowskiej, w przeszłości zawodowo związana z Żydowskim Muzeum Galicja, a obecnie z Forum Dialogu – najstarszą polską organizacją pozarządową stawiającą sobie za cel poprawę relacji polsko-żydowskich.
Zapisy na warsztaty odbywają się pod numerem telefonu Domu Pamięci: +48 882 872 837
Pełen program cyklu warsztatów:
Warsztaty dla kadry pedagogicznej:
1. Krajobraz po nieobecnych. Jak historia antysemityzmu wpłynęła na nasze miasta i pamięć?
Zajęcia przeznaczone dla kadry pedagogicznej, łączące wykład historyczny z metodami edukacji poprzez sztukę. Spotkanie skoncentruje się na analizie procesów, które doprowadziły do wymazywania obecności żydowskiej z polskiej przestrzeni miejskiej oraz społecznej świadomości. Uczestnicy zbadają mechanizmy systemowego wykluczenia, takie jak izolacja przestrzenna, ograniczanie praw obywatelskich oraz niszczenie kultury materialnej, które trwale przekształciły krajobraz polskich miast. Część warsztatowa będzie wykorzystywać sztukę jako narzędzie edukacyjne, umożliwiając nauczycielom przejście od suchego wykładu do twórczej reinterpretacji lokalnego dziedzictwa. Pracując z archiwalnymi fotografiami, mapami oraz analizą miejsc pamięci, uczestnicy nauczą się, jak „czytać” ślady nieobecności w swoim otoczeniu i jak przekładać tę trudną historię na język zrozumiały dla uczniów. Celem zajęć jest wypracowanie metodologii prowadzenia lekcji o historii lokalnej, która wychodzi poza podręcznikowe schematy, budując empatię historyczną i świadomość odpowiedzialności za pamięć o wielokulturowej przeszłości. Program wyposaży nauczycieli w gotowe scenariusze działań artystycznych, które angażują młodzież w proces odkrywania własnych „krajobrazów po nieobecnych” oraz kształtują postawy sprzeciwiające się współczesnym formom wykluczenia poprzez zrozumienie mechanizmów, które do niego doprowadziły.
2. Trudne rozmowy bez lęku. Jak uczyć o antysemityzmie współcześnie?
Warsztaty dedykowane kadrze pedagogicznej poszukującej skutecznych metod omawiania historii oraz mechanizmów wykluczenia. Spotkanie skoncentruje się na analizie psychologicznych i kulturowych fundamentów antysemityzmu – od wiekowych mitów religijnych i rasowych, po współczesne formy uprzedzeń. Nauczyciele zbadają, jak procesy dehumanizacji oraz tworzenia fałszywych narracji kształtują postawy uczniów, utrwalając szkodliwe podziały. Celem zajęć jest wyposażenie kadry w narzędzia do rozpoznawania momentów, w których stereotypy zaczynają dominować w klasowej debacie, oraz umiejętności prowadzenia trudnych rozmów w sposób sprzyjający refleksji, a nie defensywnej postawie. Uczestnicy będą pracować nad strategiami budowania empatii poznawczej i autorytetu opartego na wiedzy, co pozwoli skutecznie stawiać granice wszelkim przejawom dyskryminacji oraz uczyć młodych ludzi odpowiedzialności za drugiego człowieka w codziennych relacjach.
3. Laboratorium nienawiści. Jak propaganda tworzyła obraz wroga?
Zajęcia poświęcone pogłębionej analizie historycznych mechanizmów, które przez wieki służyły konstruowaniu fałszywego wizerunku Żyda w kulturze europejskiej. Uczestnicy zbadają ewolucję propagandy – od średniowiecznych przekazów religijnych, przez dziewiętnastowieczne teorie pseudonaukowe, aż po zinstytucjonalizowane systemy nienawiści XX wieku. Zanalizujemy, w jaki sposób techniki manipulacji, takie jak kozłowanie (obwinianie za wszelkie niepowodzenia społeczne) oraz dehumanizacja, pozwalały na trwałe wykluczenie mniejszości żydowskiej z tkanki społecznej. Celem zajęć jest zrozumienie, że antysemityzm nie był jedynie zjawiskiem politycznym, ale procesem „projektowania” wroga, który z czasem stał się fundamentem dla tragicznych wydarzeń historycznych. Będziemy także analizować, jaki wpływ na lewicowy antysemityzm miały wydarzenia 7 października 2023 roku oraz jak obecnie to zjawisko działa.
Warsztaty dla uczniów klas 7-8:
1. Kod nienawiści. Jak działają stereotypy? (2 edycje – dla dwóch grup uczniów)
Warsztaty poświęcone będą analizie psychospołecznych mechanizmów, które umożliwiają przetrwanie i ewolucję antysemityzmu jako trwałego zjawiska kulturowego. Uczestnicy zbadają procesy poznawcze, takie jak kategoryzacja, generalizacja oraz dehumanizacja, które prowadzą do tworzenia „skrótów myślowych” o społeczności żydowskiej. W oparciu o piramidę Allporta, młodzież zanalizuje eskalację uprzedzeń – od pozornie niegroźnych stereotypów i języka wykluczenia, aż po systemową dyskryminację i przemoc. Program kładzie szczególny nacisk na dekonstrukcję ukrytych kodów nienawiści oraz zrozumienie roli konformizmu grupowego i baniek informacyjnych w utrwalaniu szkodliwych postaw. Celem zajęć jest wykształcenie u uczestników umiejętności krytycznej analizy informacji oraz wyposażenie ich w narzędzia pozwalające skutecznie przerywać łańcuch uprzedzeń w codziennych interakcjach.
2. W labiryncie teorii spiskowych. Jak nie dać się złapać w sieć uprzedzeń? (2 edycje – dla dwóch grup uczniów)
Warsztaty skoncentrują się na analizie mechanizmów manipulacji informacją w mediach społecznościowych, ze szczególnym uwzględnieniem ewolucji współczesnego antysemityzmu. W oparciu o piramidę Allporta zanalizujemy, w jaki sposób zjawiska te przekładają się na język nienawiści w sieci i systemowe wykluczenie. Celem zajęć jest rozwój kompetencji krytycznej weryfikacji źródeł, rozpoznawanie technik narracyjnych wykorzystywanych do dehumanizacji oraz budowanie odporności na dezinformację. Program wyposaża młodzież w narzędzia do asertywnego reagowania na przejawy antysemityzmu w środowisku cyfrowym, promując świadome korzystanie z mediów i demaskowanie szkodliwych stereotypów.
3. Puste miejsce przy stole. O tym, jak słowa niszczą światy (2 edycje – dla dwóch grup uczniów)
Warsztaty analizują historyczne i współczesne mechanizmy wykluczenia, skupiając się na ewolucji języka nienawiści wobec społeczności żydowskiej. Uczestnicy zbadają, jak utrwalone przez wieki mity, teorie spiskowe i stereotypy religijne czy rasowe stworzyły fundamenty pod systemową dyskryminację, prowadząc do fizycznego usuwania Żydów z tkanki społecznej. Analizując piramidę Allporta w kontekście historycznym, młodzież uczy się rozpoznawać proces eskalacji: od rozpowszechniania kłamstw i odczłowieczających metafor, przez legislacyjne wykluczenie, aż po tragiczne skutki działań wymierzonych w konkretne grupy. Warsztaty wyposażają uczestników w umiejętność dekonstrukcji tych historycznych kodów oraz budowania postawy odpowiedzialności za słowo, które stanowi podstawę ochrony pluralizmu i praw człowieka.